Jak zaprojektować dom pełen światła?

Jednym z podstawowych zadań przy projektowaniu domu jest spełnienie wymogu dużej ilości światła wewnątrz. Często dla klientów podstawową potrzebą jest aby dom był pełny słońca. W kilku punktach spróbuję w skrócie opisać jakich zasad należałoby się trzymać aby dom miał dużą ilość światła.

Podczas planowania budowy domu często jedną z podstawowych potrzeb jest zapewnienie dużej ilości światła słonecznego. Mieszkając w niewielkich mieszkaniach z małymi oknami tęsknimy za dużą ilością przestrzeni i jasnymi pomieszczeniami. Zastanówmy się w jaki sposób zapewnić sobie dużą ilość słońca w naszym domu.

1. Działka budowlana

    Już na etapie wyboru działki budowlanej możemy zwiększyć szanse na dużą ilość światła w domu który na tej działce powstanie. Kupując działkę zwróćmy uwagę na:

  • czy wjazd na działkę z drogi publicznej znajduje się od strony północnej, czy południowej?
  • w którym miejscu będzie stał dom? gdzie będzie wejście do domu? gdzie będzie ogród?
  • czy działka nie jest przesłonięta przez wyższe budynki, zwłaszcza od strony południowej i południowo zachodniej?

Optymalna działka powinna mieć kształt prostokąta, z wjazdem na teren od strony północnej. Schematycznie taka działka powinna wyglądać jak na szkicu:

Dzięki temu od strony południowej, a więc od strony słońca, można zaprojektować ogród i miejsca rekreacyjne a okna z pomieszczeń mieszkalnych mogą być zaprojektowane w kierunku słońca i ogrodu.

2. Otwarcie na południe

Projektując dom, lub wybierając dom z katalogu, staramy się aby dom był „otwarty” na stronę południową. Co to oznacza?

  • od strony północnej możemy ograniczyć liczbę okien,
  • starajmy się rozmieszczać okna w kierunku południowym, południowo-wschodnim i południowo-zachodnim,
  • kształtujmy bryłę domu w taki sposób, aby jak największa powierzchnia ścian oraz okien była skierowana do słońca, natomiast od strony zacienionej ograniczajmy powierzchnię ścian

Schemat domu otwartego na południe przedstawia szkic:

Dzięki temu mamy większe możliwości rozmieszczenia okien w kierunku słońca. Poza uzyskaniem jasnych wnętrz dodatkową korzyścią jest również ogrzanie domu za pomocą energii słonecznej. Jest to podstawowa zasada budowy domów pasywnych.

3. Rozmieszczenie pomieszczeń

    Kolejnym krokiem w kierunku domu z dużą ilością światła jest umiejętne rozmieszczenie pomieszczeń:

  • wyobraźmy sobie drogę słońca wokół naszego domu, rano od strony wschodniej, w południe od strony południowej, wieczorem od strony zachodniej,
  • odtwórzmy tę ścieżkę rozmieszczając pomieszczenia w których przebywamy w zależności od pory dnia, na przykład: rano – wschód – sypialnia, południe – gabinet, południe i wieczór – południowy-zachód – salon, wieczór – zachód – biblioteka,
  • kuchnia i jadalnia powinny znaleźć się od strony północnej, północno-wschodniej lub północno-zachodniej, aby uniknąć nagrzewania pomieszczeń w których znajduje się żywność

Schematycznie można to przedstawić w taki sposób:

Oczywiście jest to tylko jedna z możliwości. Każdy człowiek jest inny, ma inne potrzeby i inny sposób życia. Na przykład aby słońce zaglądało nam wieczorem w okna sypialni musimy ją usytuować od strony zachodniej. Przykładów można mnożyć w nieskończoność.

4. Okna z dwóch stron pomieszczenia

O oknach z dwóch stron pisze między innymi Christopher Alexander w książce „Język wzorców”. Jest to wbrew pozorom bardzo istotne i ma ogromny wpływ na człowieka. Pomieszczenia które mają okno tylko z jednej strony powodują, że powstają duże kontrasty między przestrzenią oświetloną a nieoświetloną. Kontrast pomiędzy jasnym oknem a ciemną ścianą w której to okno się znajduje jest bardzo duży, a przestrzeń przy oknie jest znacznie jaśniejsza od zacienionej powierzchni z dala od okna.


Oświetlenie z dwóch stron powoduje, że światło jest rozproszone a kontrasty nie są aż tak duże. Ponadto znacznie mniejsza powierzchnia pomieszczenia jest niedoświetlona. Jest to bardziej naturalne oświetlenie, a człowiek czuje się w takim pomieszczeniu lepiej.

Warto przeprowadzić na sobie samym eksperyment i przywołać w pamięci pomieszczenia w których czuliśmy się dobrze i w których przebywaliśmy z chęcią, oraz te w których odczuwaliśmy dyskomfort. Czy te „pozytywne” pomieszczenia były doświetlone z dwóch stron lub więcej?

5. Miejsce przy oknie

Kolejny wzorzec o którym wspomina Christopher Alexander. Warto w ramach swojego domu zaprojektować lub urządzić „miejsce przy oknie”. Funkcja tego miejsca może być dowolna w zależności od upodobań mieszkańców. Możemy tam jeść, czytać, spać, grać na komputerze, słuchać muzyki lub po prostu wyglądać przez okno. Ważne, żeby zbliżyć się do okna. Może to być wykusz, kąt z dwoma oknami, itd. Kącik z oknem dobrze obrazuje fotografia jednego z pomieszczeń domu nad wodospadem Franka Lloyda Wrighta o którym pisałem wcześniej:

6. Brak granicy

    Aby bardziej doświetlić wnętrze oraz wpuścić dużą ilość zieleni i krajobrazu do wnętrza można postarać się zatrzeć granicę między wnętrzem a zewnętrzem. Efekt wejścia krajobrazu do domu można zyskać dzięki na przykład:

  • zastosowaniu dużych przeszkleń, bez podziałów i bez progów,
  • zastosowaniu takiego samego materiału na zewnątrz i wewnątrz pomieszczenia, np. kostka kamienna która znajduje się na tarasie może znaleźć się również na części posadzki salonu,
  • wykonaniu ogrodu zimowego, który otwarty będzie na ogród….
  • i tym podobne, pomysłów może być nieskończenie wiele.

7. Miejsce słońca

Miejsce słońca to przestrzeń na zewnątrz domu, w którym możemy powygrzewać się w promieniach słońca. Może być to taras, trawnik, ogród itd. Istotą tego miejsca jest żeby było od strony południowej lub południowo-zachodniej. Taras, który otoczony jest np ścianą domu oraz pergolą, gdzie możemy się poopalać, będzie naszym miejscem słońca.

8. Elementy zacieniające

Nie można też przesadzić z nasłonecznieniem. Przy projektowaniu pamiętajmy też, że nasz dom może się zbytnio nagrzewać latem. Warto więc zrobić analizę nasłonecznienia oraz zaprojektować np. żaluzje, które przesłonią słońce gdy będzie go zbyt wiele. W ramach jednego z projektów wykonałem taką analizę dla projektowanego zadaszenia tarasu.


Analiza wykazała, że zimą projektowane elementy przepuszczały promienie słońca do wnętrza domu, a latem zacieniały pokoje oraz część tarasu.

Podsumowanie:

Oczywiście, w rzeczywistości spełnienie wszystkich powyższych wskazówek może być niewykonalne. Jednak kierując się powyższymi poradami i zachowując zdrowy rozsądek możemy dojść do rozwiązania, którego efektem będzie dobrze doświetlony dom, w którym będziemy przebywać z przyjemnością.

Czy powyższe informacje były przydatne? Czy znaleźli Państwo odpowiedzi na swoje pytania? Czy temat został wyczerpany? Zapraszam do komentowania poniżej!

19 komentarzy “Jak zaprojektować dom pełen światła?

  1. Bardzo fajnie wszystko opisane ale mam dalej dylemat. Wjazd na działkę mamy od strony północno wschodniej, strony świata wypadają po rogach budynku, tak więc wschód jest po lewej stronie budynku, południe po lewej stronie od ogrodu itd. Ponadto działkę mamy szerszą niż dłuższą. Zależy nam na tym aby pomieszczenia były jak najlepiej doświetlone, ale też chcielibyśmy mieć słońce na samej działce. Jak usytuować budynek- po której stronie dać garaż i zostawić ten kawałek działki aby zyskać jak najwięcej słońca. Proszę o pomoc.
    Pozdrawiam
    Wiola

    1. Tak to zwykle bywa, że opisane we wpisie wytyczne są teoretyczne, a w rzeczywistości sytuacja idealna nie występuje i trzeba iść na kompromis. W powyższej sytuacji moim zdaniem najlepiej byłoby usytuować dom w północnym narożniku działki, z garażem od strony północnej. Dom powinien mieć salon z dużymi przeszkleniami na dwóch ścianach: od strony południowo-wschodniej i południowo-zachodniej. Ogród będziemy mogli zatem urządzić w części działki od strony południowo-wschodniej, południowej i południowo-zachodniej. Mamy zatem salon, w którym światło słoneczne wpada od godzin południowych do wieczora, a z okien salonu widzimy ogród oświetlony przez cały dzień.

  2. Również mam podobny dylemat. Usytuowanie budynku mamy podobne jak w powyższej sytuacji, tj. droga wjazdowa od strony północno-wschodniej (ale bliżej północy niż wschodu). Działka ma kształt trapezu prostokątnego jednoramiennego (podstawa, czyli najdłuższy bok od strony drogi). Projekt domu, który nam się spodobał ma salon usytuowany równolegle do drogi, od strony ogrodu (okna od strony południowej i południowo-zachodniej). Po jednej stronie salonu jest (wyliczając od strony ogrodu, południa) taras zadaszony na około 2,5 metra, jadalnia i kuchnia, po drugiej jego stronie mała biblioteczka i garaż. Myślałam, żeby umieścić dom tak, aby po stronie zachodniej była jadalnia, wtedy kuchnia będzie od północno-zachodniej. Problem w tym, że sam salon jest wysunięty na południe względem „bocznych” pomieszczeń o około 2 metry, w związku z czym bryła budynku z salonem będzie przesłaniała słońce na tarasie do południa (albo i trochę dłużej). Poranne słońce będzie w tym usytuowaniu oświetlało garaż i pomieszczenia nad nim (sypialnia lub pokój relaksu) oraz biblioteczkę. Jeśli odwrócę ułożenie domu, wówczas od wschodu do południa będzie oświetlona kuchnia i jadalnia, a po południu biblioteka, natomiast w godzinach popołudniowych część budynku z wysuniętym salonem zacznie przesłaniać taras. Za którym ustawieniem Pan by przemawiał? A może lepiej przeprojektować to ustawienie na etapie adaptacji? Będę wdzięczna za opinię, Pozdrawiam,
    Katarzyna

    1. Pani Katarzyno, nie jestem w stanie odpowiedzieć na to pytanie za pomocą bloga, musielibyśmy się spotkać i temat omówić na żywo. Ogólnie rzecz biorąc starałbym się żeby salon był usytuowany od strony południowej i południowo zachodniej, a kuchnię i jadalnię próbowałbym umieścić od strony zacienionej (północnej, ewentualnie północno-wschodniej).
      Jeśli jest Pani zdecydowana na zakup projektu gotowego i jego adaptację z ewentualnymi zmianami to proponuję znaleźć architekta który zajmie się Pani projektem. Z nim należałoby omówić usytuowanie budynku, z uwzględnieniem nie tylko oświetlenia ale również walorów widokowych i innych wytycznych. Alternatywą jest oczywiście projekt indywidualny, bardziej kosztowny i czasochłonny, ale za to zaprojektowany specjalnie pod Pani potrzeby.
      Życzę udanej inwestycji!

  3. w moim projekcie najwieksze okna sa w salonie na poludnie i jadalni na pd -zach. Salon ma duze okno na pd bez zadnego zacienienia ale nad jadalnia jest duzy balkon na poludnie ma 4,5m a na zachod 2,5m.
    Obawiam sie ze mimo duzych okien (2,4m do ziemi jedno na poludnie i jedno na zachod) w jadalni bedzie ciemno..
    Czy powinnam zrezygnowac z tak duzego zacienienia tarasu??

  4. Jak zwykle w takich sytuacjach proponuję rozmowę z architektem który dla Pani zaprojektował dom, lub konsultacje z architektem adaptującym projekt gotowy. Bez obejrzenia rysunków trudno jest odpowiedzieć jednoznacznie. Jednak jeśli dobrze rozumiem Pani sytuację, to moim zdaniem zaprojektowane zacienienie jadalni jest jak najbardziej wskazane. Okna na południe i zachód mogą spowodować przegrzewanie się jadalni, a wysunięty balkon nad tymi oknami spowoduje że ograniczone będzie nagrzewanie się tego pomieszczenia. Jeśli okna w ścianach są tak duże, to ciemno nie będzie, szczególnie jeśli okna są z dwóch stron, a jadalnia połączona jest z salonem który jest dodatkowo doświetlony.

  5. WITAM.Z ZAINTERESOWANIEM PRZECZYTAŁEM DYSKUSJĘ ODNOŚNIE LOKALIZACJI BUDYNKU NA DZIAŁCE WZGLĘDEM STRON ŚWIATA I CIĄGLE NIE WIEM JAK TO POWINNO BYĆ U MNIE;-). JESTEM ZDANIA TAK JAK PAN ARCHITEKT, ŻE NALEŻY UZYSKAĆ MOŻLIWE NAJLEPSZE NASŁONECZNIENIE DOMU KTÓRE MOŻNA OGRANICZAĆ W ROZMAITY SPOSÓB OD ARANŻACJI ZADRZEWIENIA, POPRZEZ ROLETY ITD. CO MA WPŁYW NA ILOŚĆ ŚWIATŁA W DOMU, JEGO MOŻNA POWIEDZIEĆ KONSERWACJĘ A TAKŻE ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ. MAM DOŚĆ TRUDNY WYDAJE MI SIĘ PRZYPADEK I DLATEGO PROSZĘ O JAKIEŚ SUGESTIE I RADY FOROWICZÓW A W SZCZEGÓLNOŚCI FACHOWĄ OPINIĘ PAN ARCHITEKTA.
    POSIADAM DZIAŁKĘ NAROŻNĄ TAK JAK KTOŚ JUŻ TO NAPISAŁ PRZEKRĘCONĄ. U ZBIEGU ULIC W NAROŻNIKU JEST PÓŁNOC A PO PRZEKĄTNEJ POŁUDNIE.
    TAK WIĘC JEDNA DROGA „A” JEST OD STRONY PÓŁNOCNEGO WSCHODU, DRUGA DROGA „B”OD STRONY PÓŁNOCNEGO ZACHODU. DŁUGOŚĆ DZIAŁKI WZDŁUŻ DROGI „A” WYNOSI 21,5 M A WZDŁUŻ DROGI „B” 23M. LINIA ROZGRANICZAJĄCA DROGI „A” WYNOSI 5M I DROGI „B” 6M. MAX. POWIERZCHNIA ZABUDOWY TO 140M2.
    OBSŁUGĘ WJAZD CHCIAŁBYM ZROBIĆ OD STONY PÓŁNOCNO – WSCHODNIEJ – DROGA „A”. PYTANIE Z KTÓREJ STRONY POWINIEN BYĆ GARAŻ CZY OD STRONY ULICY „B” RÓWNOLEGLE DO NIEJ (STRONA PÓŁNOCNO-ZACHODNIA) CZY OD STRONY SĄSIADA (STRONA POŁUDNIOWO-WSCHODNIA)?
    NIE WIEM CZY POSTAWIĆ NA ŁADNĄ ELEWACJE OD STRONY ULICY „B” A DAĆ GARAŻ OD STRONY SĄSIADA (CHYBA TU DECYDOWAŁYBY WZGLĘDY ESTETYCZNE, BO ZGODNIE Z KIERUNKAMI ŚWIATA CHYBA POWINIEN BYĆ OD ULICY) CZY GARAŻ DAĆ OD STRONY ULICY CO OSŁONIŁOBY DOM. TYLKO DZIAŁKA JEST NA TYLE MAŁA ŻE NIE MA SIE GDZIE ZA BARDZO CHOWAĆ A ULICE NIE SĄ ZBYT HAŁAŚLIWE.. JEŻELI BĘDĘ MIAŁ GARAŻ OD SĄSIADA TO BĘDĘ MÓGŁ SIĘ ZBLIŻYĆ NA 3M DO JEGO GRANICY I WTEDY TARAS BĘDZIE NIE OSŁONIĘTY OD STRONY ULICY „B”. TYM SAMYM UZYSKAM WIĘKSZA PRZESTRZEŃ NA DZIAŁCE OD STRONY DROGI „B”.
    CZY PRZY TAK MAŁEJ DZIAŁCE BRAĆ W OGÓLE POD UWAGĘ KIERUNKI ŚWIATA???
    CHCIAŁBYM ZMIEŚCIĆ TAM DOM PIĘTROWY MOŻE Z PODWÓJNYM GARAŻEM (NA DWA STANOWISKA).
    A POZA TYM, CO MYŚLICIE O PIWNICY CZY WARTO JĄ ROBIĆ? CZY WYSTARCZY DUŻY GARAŻ?
    O ILE KTÓŚ COŚ COŚ ZROZUMIAŁ 😉 PROSZĘ O KONSTRUKTYWNE RADY I SUGESTIE, CZEKAM Z NIECIERPLIWOŚCIĄ NA PAŃSTW OPINIE.

    1. Dzień dobry
      Z Pana opisu – moim zdaniem najlepiej byłoby usytuować garaż od strony północnej – najmniej nasłonecznionej i najmniej atrakcyjnej (sąsiedztwo dróg). Stawiając garaż od strony wschodniej pozbawi się Pan możliwości doświetlenia pokoi od strony południowo-wschodniej, za to będzie Pan miał okna na stronę północno-zachodnią (niedoświetloną i z widokiem na drogę).
      Jak zwykle w takich przypadkach powtarzam – docelowo będzie Pan współpracował z architektem przy adaptacji projektu gotowego lub przy projekcie indywidualnym, będzie to dobry moment na rozważanie różnych opcji i dyskutowanie o różnych możliwościach. Na takim forum nie jestem w stanie odpowiedzieć konkretnie i fachowo, ponieważ jest zbyt wiele zależności i niewiadomych.

  6. witam serdecznie. Nasz dom bedzie doklejony do Domu tescia i w tym przypadku wszystkie okna beda od wschodU, zachodu lub polnocy. Czy pana zdaniem warto dom WYSUNĄĆ do przodu zeby zyskac chociaz jedno duze okno od strony poludniowej (jezeli tak to w jakim pomieszczeniu najlepiej zrobic takie okno) z gory bardzo dziekuje za odpowiedz.

    1. Biorąc pod uwagę wyłącznie oświetlenie światłem słonecznym oczywiście warto wysunąć projektowaną część poza obrys budynku istniejącego i zrobić tam okno – najlepiej jeśli będzie to pokój dzienny. Jednak trzeba również wziąć pod uwagę inne zależności (odległość od bramy garażowej, estetykę bryły itp.). Być może z innych względów należałoby nie robić tego wysunięcia. Jest to kwestia którą powinien rozstrzygnąć projektant wspólnie z Państwem.

  7. W końcu artykuł, który ROZWIAŁ część moich wątpliwości! Zastanawiam się jednak co jest lepsze- MAJĄC do wyboru ogród na południe, aczkolwiek w sąsiedztwie 2 piętrowego domu (OK.8,5m wysokości) oddalonego 4,5M od działki lub część tarasową od ZACHODU o dom postawić od wschodu tracąc prawie całe południe… jakie zagrożenie dla nasłonecznienia stanowi DOM sąsiadów? Dzialka ma 20x24m, 20m wjazd od północy
    Pozdrawiam:)

    1. Cieszę się że artykuł był pomocny.
      Każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie. Polecam zrobienie analizy zacieniania żeby mieć świadomość jakie jest zagrożenie od domu sąsiedniego, na pewno latem nie ma zagrożenia że zabraknie słońca, natomiast zimą już cień od sąsiada może mieć znaczenie. Tak czy inaczej polecam zastosowanie na oknach osłon zewnętrznych zabezpieczających dom przed przegrzewaniem latem – najlepiej żaluzje zewnętrzne, ale mogą to być też rolety, markiza, pergola itp.

  8. Witam serdecznie. Dziękuję za bardzo ciekawy artykuł. Już od dłuższego czasu zastanawiam się nad odpowiednim usytuowaniem projektu względem stron świata i mam dylemat. Planuję budowę domu: https://www.extradom.pl/projekt-domu-dom-przy-cyprysowej-15-dn2-KRK1503 i wjazd na działkę jest od południa. Czy zatem pozostawić kuchnię od południowego zachodu, czy zamienić miejscami z salonem? Dodam, że uwielbiam popołudniowe słońce, które można „łapać” z tarasu. Niemniej jednak usytuowanie tarasu na południowy zachód wiąże się z ekspozycją na front, czyli drogę i sąsiadów, a nie na bok/tył budynku (jak w przypadku północnego zachodu). Co by Pan w tej sytuacji doradził? Bardzo zależy mi na Pana opinii. A może starać się zrobić wjazd od wschodu?

    1. Dzień dobry
      Oczywiście doradziłbym projekt indywidualny. Trzeba na to poświęcić znacznie więcej czasu i pieniędzy, ale wtedy mamy pewność że uda się wyciągnąć maksimum z działki. Możliwe że nawet udałoby się ustawić kuchnię od frontu, a salon doświetlić od strony południowej i południowo-zachodniej. Biorąc pod uwagę inwestycję na lata być może warto się zastanowić nad takim rozwiązaniem.
      Jeśli jednak nie ma takiej możliwości, to z punktu widzenia nasłonecznienia na pewno lepiej jest przenieść kuchnię na stronę północną żeby się nie przegrzewała, a salon na stronę południową i zachodnią.

      1. Bardzo Panu serdecznie dziękuję za wskazówki 🙂 Doceniam Pana pracę, bo człowiek rozpoczynający przygodę z poszukiwaniem projektu jest.. jak dziecko we mgle 😉 Kwestia nasłonecznienia jest dla mnie szalenie istotna i faktycznie ciężko znaleźć jest taki projekt, aby spełniał wszystkie oczekiwania. A zapytam jeszcze, czy ułożenie kuchni na wschód (południowy-wschód), jadalni na południe z dużymi przeszkleniami i salonu na południowy-zachód nie będzie zbyt dużym otwarciem domu na światło i przegrzewanie np. kuchni? Nie ukrywam, że uwielbiam słońce i gorąc, ale właśnie w większości sugeruje się schowanie kuchni na północy 🙂 Wjazd na działkę z ulicy jest teoretycznie od południa, ewentualnie można zrobić od wschodu i chyba taki układ byłby lepszy, bo dom byłby otwarty na wschód – na jeden ogród (wejściem) i na zachód (tarasem). Już w tym momencie piszę czysto hipotetycznie, bo odeszłam od planowanego projektu 😉

        1. Dzień dobry
          W pełni rozumiem że dla laika poszukiwanie projektu to czarna magia. Jest wiele zależności i istotnych elementów które trzeba przeanalizować.
          Zdecydowanie odradzam kuchnię od strony południowo-wschodniej. Optymalne ustawienie kuchni to okno północne. Podobnie sytuacja wygląda z jadalnią – również nie powinna być narażona na zbyt dużą ilość światła. Zawsze warto też pomyśleć o zewnętrznych osłonach przed przegrzewaniem (np. żaluzje, rolety, markizy, pergole, zieleń liściasta i inne).
          Myślę że przeniesienie wjazdu na działkę od strony wschodniej może wiele zmienić – na korzyść dla domu.

          1. Dziękuję pięknie 🙂 To bardzo cenne wskazówki i utwierdził mnie Pan w swoich wstępnych decyzjach, co do projektu..setnego już i nikt nie powiedział, że.. ostatniego ;):) ale cały urok w tym poszukiwaniu „ideału” dla siebie ;)! pozdrawiam!

Odpowiedz na „Szymon KuhnAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

20 − eleven =