Jak usytuować dom względem stron świata?

Przy projektowaniu domu (a także przy doborze domu katalogowego) należy zwrócić uwagę na doświetlenie poszczególnych pomieszczeń światłem dziennym. Starajmy się zatem trzymać podstawowej zasady, czyli podążania za słońcem. Pomieszczenia w których przebywamy rano powinny być skierowane w stronę wschodnią, a pokoje wieczorne – na zachód.

Przed przystąpieniem do projektowania lub przed kupnem projektu gotowego warto przeanalizować optymalne usytuowanie pomieszczeń w domu względem stron świata. Omówmy więc sytuację idealną, która prawdopodobnie w rzeczywistości nigdy nie będzie miała miejsca, ale do której powinniśmy dążyć przy planowaniu swojego domu. Na początek mały szkic, na którym schematycznie przedstawiam drogę słońca.


Wynika z niego, że słońce wschodzi od strony wschodniej, zachodzi od strony zachodniej, a w południe świeci od strony południowej. Nie jest to specjalnie odkrywcze, ale warto uświadomić sobie ten fakt patrząc na mapę działki, na której planujemy postawić dom. Dzięki temu bardzo szybko i łatwo rozmieścimy pomieszczenia kierując się zasadą podążania za słońcem.

1. Strona północna

Sytuacja idealna jest, gdy wjazd i wejście na działkę znajduje się od strony północnej, czyli najgorzej doświetlonej. Jest to korzystne, ponieważ od tej strony możemy umieścić garaż, wiatrołap, pomieszczenia gospodarcze. Dzięki temu ważniejsze pomieszczenia, jak np. salon, gabinet, sypialnie będą oświetlone bezpośrednio.

Od strony północnej, północno-wschodniej lub północno-zachodniej powinniśmy umieścić również kuchnię oraz jadalnię. Dzięki temu pomieszczenia w których przechowujemy żywność nie będą się zbytnio nagrzewały. A przy okazji usytuowanie kuchni blisko wejścia do domu skraca drogę jaką trzeba przebyć z zakupami.

2. Strona wschodnia

Strona wschodnia (a także północno- i południowo-wschodnia) to miejsce idealne na sypialnię. Zaprojektowanie okien w ścianie wschodniej pozwoli na budzenie się ze słońcem co pozytywnie nastraja na cały dzień (a przynajmniej do porannej kawy).

3. Strona południowa, południowo-zachodnia

Od strony południowej i południowo zachodniej pomieszczenia będą doświetlone w godzinach popołudniowych. Jest to najbardziej cenne oświetlenie, a więc od tej strony umieszczamy najważniejsze pomieszczenia domu, w których przebywamy po południu i wieczorem – salon, jadalnia, biblioteka itp. Od tej strony również powinniśmy usytuować wyjście na taras. Idealnie jest, gdy od strony południowej lub południowo-zachodniej mamy ogród i piękny widok z okna.

Wynika z tego, że ze względu na doświetlenie nasz dom powinien mieć pomieszczenia rozmieszczone jak na poniższym schemacie:

Ale dodatkowo powinniśmy zwrócić uwagę na inne kwestie:

5. Krajobraz

Poszukajmy w krajobrazie widoku, który zwraca na siebie uwagę. Może to być jezioro, panorama miasta, wioska z dominantą w postaci wieży kościoła, las, a nawet własny ogródek. Przebywanie w domu, który ma kontakt z krajobrazem jest ogromną przyjemnością.

Podsumowując:

Oczywiście opisane przeze mnie zasady są bardzo ogólne i dotyczą sytuacji idealnej. W rzeczywistości usytuowanie domu względem stron świata jest sztuką kompromisu. Ukształtowanie działki i rysunek krajobrazu powodują, że z reguły z pewnych rzeczy musimy niestety rezygnować, na rzecz innych które uznamy że są dla nas ważniejsze.

Kierujmy się jednak prostą zasadą podążania za słońcem: pomieszczenia w których przebywamy rano umieśćmy od strony wschodniej, pomieszczenia dzienne i wieczorne od strony południowej, południowo-zachodniej i zachodniej, a pomieszczenia nie wymagające bezpośredniego słońca od strony północnej. I nie zapominajmy przy tym o widokach z okien – poza schronieniem przed deszczem i mrozem dom powinien również zapewniać przyjemność z życia.

Czy znaleźli Państwo w tekście odpowiedzi na swoje pytania? Czy tekst był pomocny? Zachęcam do komentowania i zadawania pytań poniżej!

32 komentarzy “Jak usytuować dom względem stron świata?

  1. Tylko jak to rozplanować jesli wjazd do domu mamy od strony poludniowej?a na dodatek działka jest wąska bo tylko 12x50m

    1. To jest wyzwanie projektowe! Na tym właśnie polega projektowanie – wybieramy priorytety (na przykład duże okno z salonu na stronę południowo-zachodnią) i kształtujemy budynek w taki sposób, żeby osiągnąć najlepszy możliwy rezultat. Może należałoby wykorzystać długość terenu i na froncie postawić wolnostojący garaż, a dom w głębi działki z wejściem od strony wschodniej? Uzyskamy wtedy kameralne podwórko pomiędzy budynkami.

  2. Mam salon od str zach.i bardzo tego żałuję bo i tak po południu słońce porostu razi w oczy i żaluzje są zasłonięte, w konsekwencji w kotłowni po stronie wschodniej jest dużo jaśniej po południu. Planujesz dom kieruj się wygodą na codzień i praktycznym aspektem a nie tzw dobrą teorią. Pozdrawiam.

    1. Bardzo słuszna uwaga – teorię zawsze należy zweryfikować na podstawie upodobań konkretnych osób. Jeśli przyszłym mieszkańcom będzie przeszkadzało bezpośrednie słońce, to projekt powinien to uwzględnić dostosowując rozmieszczenie okien lub poprzez zastosowanie elementów zacieniających (np. wysoka zieleń w pewnej odległości od okna).

    2. Zgadzam się… mam mieszkanie z balkonem na południe o oknami na zachód. Masakra! przez ostatnie tygodnie (sierpień) okna cały dzień zasłonięte a w mieszkaniu niemiłosiernie gorąco. Balkon nagrzewa się tak, że okno można otworzyć ok 22:00. Fakt miło jest rano… ale ja chciałbym po południu posiedzieć… ale się nie da.

    3. Tez mam okna od poludnia i fakt, sierpien byl ciezki ale za to zimowe miesiace ( a przynzajmy zima trwa od pazdzoernika do maja) to idealnie bylo. Ja juz mialam kwiatki na balkonie a sasiadka z oknem na polnoc skrobala szyby…..

  3. witam. a jam dylemat bo wiele czytam na temat jak dobrze usytuowac dom. posiadam działkę 27×80 m. wjazd na działkę od strony południowej. na działce z przodu stoi juz dom mojej teściowej , 11 metrów dalej stoi garaż z którego korzystam ma wymiary 9x 7 m , dalej juz jest ogród pełen zieleni.w przedniej czesci dzialki gdzie stoi dom tesciowej po obu stronach mam sąsiadów z wysokimi budynkami. w dzien słoneczny działka jest bardzo dobrze oświetlona. chciałbym do garazu zaraz za nim przybudowac dom . niewiem czy bedzie lepiej od strony zachodniej miec biuro i okno salonowe a wejscie od wschodu od granicy sąsiada czy zrobić odbicie lustrzane i wejście od zachodu lecz wtedy musiałbym zmieniać pozycje okna salonowego ,ale to i tak spowoduje że okno salonowe będzie od pólnocy z wyjsciem na duzy ogród

    1. Jeśli ogród od strony północnej jest atrakcją, to starałbym się w salonie połączyć kierunek widoku na ogród, z doświetleniem od strony zachodniej. A może uda się całą zachodnią część domu poświęcić na przestrzeń dzienną (salon od południa, kuchnia od północy z widokiem na ogród, jadalnia od strony północno-zachodniej z wyjściem do ogrodu). Pomieszczenie do pracy w takiej sytuacji raczej sytuowałbym od strony wschodniej, podobnie wejście do domu.

  4. Witam czy jest ktos w stanie mi pomóc od jakiej strony lepsze byłoby usytuowanie domu. Okna kuchni na północny zachód, taras na południowy zachód(1) czy okna kuchni na południowy wschód a taras na północny zachód(2). Bardzo potrzebuje porady, dodatkowo dom (2) stoi pierwszy za nim dom (1)

  5. Dobrze że zastanawiamy się na temat rozmieszczenia pomieszczeń domu względem światła bo to bardzo ważne, czasem może bardzo uprzykrzyć życie a czasem uczynić je przyjemnym. Przedstawione tu zasady być może są „optymalne”, ale czasami są skrajnie złe. Zupełnie inne warunki ciepła i światła są zimą a inne latem. Latem chowamy się przed ciepłem i światłem a zimą ich szukamy.
    Doświadczyłem na własnej skórze tego „idealnego” usytuowania sypialni na wschodzie, w miesiącach letnich ciepło i światło już od 5, 6 tej rano nie dało spać. Sypialnia zachodnia pozwalała spać do późna. Zimą oczywiście obie sypialnie były podobnie dobre.
    Teraz śpię w pokoju południowym w bloku, ma on prostopadłe skrzydło które zasłania mi wczesne światło ze wschodu, a jednocześnie jest szybko jasno rano zimą. W porównaniu do poprzedniej wschodniej sypialni jest to wyraźnie lepsze rozwiązanie.
    Myslę że wschodnia sypialnia w domu może się „obronić” tylko w przypadku zieleni zasłaniającej słońce rano, i to zieleni liściastej, bo zimą światło jest bardziej pożadane.

    1. Dziękuję za udział w dyskusji i ten ciekawy głos. Zgadzam się, że rozmieszczenie pomieszczeń jest jedną z ważniejszych decyzji – jeśli nie najważniejszą. Oczywiście nie ma rozwiązania idealnego, które będzie dobre dla całej ludzkości. Na tym właśnie polega projektowanie, gdzie poszukuje się najlepszych możliwych rozwiązań dla konkretnego człowieka – użytkownika budynku. Dlatego gdybym miał projektować dom dla osoby która lubi długo pospać to sypialnia na pewno nie byłaby umieszczona od strony wschodniej.
      Z drugiej strony zwracam uwagę na fakt, że lepiej jest mieć okno na nasłonecznioną stronę i regulować natężenie światła wedle własnych potrzeb np. za pomocą okiennic, żaluzji, markiz, rolet itp. rozwiązań. Dzięki temu mamy wybór – chcemy mieć od rana słońce to odsłaniamy okno, a jak chcemy dłużej pospać to okno zasłaniamy. Jeśli natomiast okno będzie na stronę zacienioną np. północną, to wyboru już nie będziemy mieli.

  6. Pamiętam też zachodną kuchnię w mieszkaniu w bloku. Latem po południu, gdy gotowało się w garnkach, bardzo ciężko było tam przebywać, a po stronie wschodniej wtedy, przyjemnie.

    1. Z kuchnią – podobnie z jadalnią – sytuacja jest oczywiście odwrotna. Tutaj należy raczej słońca unikać, aby pomieszczenia te się nie nagrzewały zbyt mocno. Dlatego okna tych pomieszczeń powinny wychodzić na stronę północną, lub mieć możliwość zasłonięcia od strony zewnętrznej.

  7. Tak walimy salon z ogromnymi przeszkleniami na południe/zachód, później rolety zasłonięte i klimatyzator ustawiony na maksa.
    Gdy chcesz wyjść z salonu do ogrodu, dostajesz podmuch gorąca, a zaraz za tyłkiem musisz zamykać drzwi bo w salonie zaraz jest ukrop.
    Te, wskazany w tym artykule,ustawienie jest dobre pod względem ogrzewania domu ale nie pod względem użytkowania. Ja mam salon po stronie północnej i gdy używa się tarasu (a używa się go w dni ciepłe a nie w zimie) jest on w przyjemnym chłodzie. Salon też jest praktycznie cały czas otwarty na ogród bo jest w cieniu.
    Jest to chyba najlepsze rozwiązanie na lato.
    Co do zimy wczesnej wiosny i później jesieni naprawdę otwieramy wtedy salon na ogród?

    Dla mnie idealne usytuowanie domu jest dokładnie na odwrót niż w tym artykule. Być może ogrzewanie jest odrobinę droższe (choć przy dzisiejszej izolacji różnica jest niewielka) ale za to w lecie domu nie trzeba chłodzić (przegrzanie bolączką domów pasywnych) a o komforcie użytkowania nie wspomnę.

  8. Dzień dobry
    Dziękuję za ten interesujący głos. Miło mi że wyraził Pan swoją opinię.
    Piękno projektowania budynków polega między innymi na tym, że można ukształtować przestrzeń dowolnie, w zależności od potrzeb przyszłych użytkowników. Opisane przeze mnie zasady są ogólne, sprawdzające się w większości przypadków. Ale nie jest to jedyne słuszne rozwiązanie. Każdy człowiek jest inny i projektowanie należy zacząć od rozpoznania potrzeb mieszkańca. Z pewnością gdybym miał projektować dom dla Pana, to nie zaprojektowałbym przeszkleń na stronę południową i zachodnią.
    Przegrzewanie się budynków można ograniczać stosując odpowiednie elementy zacieniające, jak żaluzje zewnętrzne, rolety, okapy, daszki, zieleń, markizy – w zależności od architektury budynku.
    Z mojego punktu widzenia lepiej jest zaprojektować dom otwarty na słońce, a w kilka ekstremalnie upalnych dni w roku zasłonić okna od strony zewnętrznej na przykład za pomocą markizy, niż przez cały rok mieszkać w zacienionym domu. Ale to jest kwestia indywidualna.

    1. Ogród od strony północno-zachodniej to nie jest optymalne rozwiązanie, ponieważ większość czasu będzie w cieniu. Od godzin porannych do popołudniowych będzie on w cieniu domu, dopiero późnym popołudniem będzie tam słońce. Ogród w takim miejscu powinien być odpowiednio zaprojektowany, z uwzględnieniem doboru roślin. Moim zdaniem wyjście do takiego ogrodu i taras powinny być możliwie jak najbardziej od strony zachodniej (a nie północnej).

  9. Witam.
    Planujemy budowę domu wg tego projektu:
    http://z500.pl/projekt/748/Z302,dom-na-waska-dzialke-z-poddaszem-uzytkowym-i-z-ogrzewaniem-na-paliwo-stale/dane-ogolne.html
    Mamy działkę z wjazdem od strony zachodniej o wymiarach 26m szerokości i 33m długości.
    Chciałabym umieścić dom bliżej wschodniej granicy działki.
    Teraz pytanie jakie ułożenie domu byłoby najbardziej optymalne?
    1. W wersji podstawowej z kuchnią/gabinetem/jadalnią od południa
    2. W wersji lustrzanego odbicia z kuchnią/gabinetem/jadalnią od zachodu?

    1. Dzień dobry
      Zawsze zalecam, żeby przed kupieniem projektu gotowego spotkać się z architektem który będzie robił tzw. adaptację projektu i przedyskutować z nim czy projekt został dobrze dobrany do konkretnych warunków. Gdyby to miało zależeć tylko ode mnie i wybór byłby ograniczony do tego projektu w wersji podstawowej i lustrzanej, to wybrałbym wersję z kuchnią/gabinetem/jadalnią od południa. Aczkolwiek nie jest to optymalne rozwiązanie, ponieważ w lecie okna od kuchni i jadalni należałoby osłaniać żeby się nie przegrzewały (daszek / okiennice / żaluzje zewnętrzne / rolety zewnętrzne / zieleń). Ale powtarzam, proszę znaleźć architekta, który przygotuje adaptację i poradzić się jej/jego czy projekt jest dobrze dobrany do działki.
      Życzę udanej inwestycji!

  10. Niestety muszę poprzeć przedmówcę. Rolety, markizy, markizy okienne, schuttersy i daszki z płótna żaglowego się nie sprawdziły. Mam praktykę z południowo-zachodnim usytuowaniem jadalni i salonu oraz teraz wschodnim i nie da się przecenić tego drugiego rozwiązania. O ile w poprzednim domu nie dało się korzystać z salonu i jadalni w trakcie lata bez całkowitego zaciemnienia i klimatyzowania, o tyle obecnie wschodnie położenie okien salonowych – duże, wysokie przeszklenia – są ideałem. Ogród po wschodniej stronie słońce opuszcza około 13-tej i jest to jedynie miejsce na odpoczynek w upalne dni. Rano, co prawda, masło się topi przy śniadaniu w ogrodzie i zaciągamy tarasolę, ale obiad w ogrodzie upływa już w przyjemnym chłodzie. Wczesną wiosną w ogrodzie jest, co prawda chłodno, ale wtedy korzystamy z południowo – zachodniego tarasu. Na sypialnię nie mogłam wybrać wschodnich okien, które uważam za idealne i tak miałam w poprzednim domu, ale ze względu na resztę ustawień w tym wschodni salon nie żałuję ich północnego położenia. Nie polecam też jednak południowo- zachodnich sypialni, które sprawdzają się jedynie zimą. W lecie nie sposób w nich zasnąć ani ich wywietrzyć przed północą.

    1. Dziękuję za udział w dyskusji. Ciekawa opinia, szczególnie że ma Pani bezpośrednie porównanie obu rozwiązań. Oczywiście każde z nich ma swoje plusy i minusy, nie ma rozwiązania idealnego. Rozważając jedynie okres letni, kiedy chcemy ukryć się przed słońcem, z pewnością poranne doświetlenie salonu jest korzystniejsze. Jednak analizując cały rok, a szczególnie okres zimowy, doświetlenie południowe i zachodnie w salonie w mojej opinii jest lepsze. Ale jest to oczywiście kwestia wyboru, każdy człowiek jest inny i ma inne potrzeby. Z pewnością jednak kuchnię i jadalnię należy przed słońcem ukrywać, jeśli jest to możliwe.

  11. Wszedzie czytam informacje, iz najlepsze polozenie domu wzgledem kierunkow swiata to wjazd od polnocy, salon od poludnia itd., czyli poszczegolne sciany usytuowane prostopadle do glownych kierunkow. Zastanawiam sie jednak, czy nie lepsze byloby polozenie domu, nazwijmy je – „skrecone”, czyli sciany budynku prostopadle/zwrocone na pn-zach, pn-wsch, pd-zach i pd-wsch? W takim polozeniu nawet sniany polnocne bylyby czesciowo doswietlane od wschodu i zachodu. Faktem jest, ze kat penetracji wnetrza budynku przez swiatlo sloneczne bylby zgola inny, zatem… Prosze o podpowiedz. Mam dylemat, czy wybrac dzialke „skrecona”, czy tez „prosta” 🙂

    1. Dzień dobry. Budynek skręcony, czyli usytuowany pn-zach, pn-wsch, pd-zach, pd-wsch spowoduje, że elewacje pn-zach i pn-wsch zimą nie będą łapały światła w ogóle, lub bardzo niewiele. Proszę pamiętać, że zimą im bliżej 22 grudnia, tym bardziej słońce wschodzi od strony południowo-wschodniej, a nie wschodniej i północno-wschodniej. Analogicznie z zachodem. Więc jeśli jest taka możliwość i zależy Pani na dużej ilości słońca w domu, to raczej wybrałbym działkę „prostą”.

  12. Witam serdecznie, posiadamy dużą działkę bo aż 4ha. Od strony północnej płynie rzeka od południa wysoki las ok 20m, wschód i zachód pola.Nniestety warunki zabudowy mówią o minimalnym położeniu budynku 100m od rzeki i 12m od lasu więc został mały prostokąt jakieś 30m od lasu. Oczywiście najładniejsza stroną jest północ z uwagi na rzekę. Problemem jednak zostaje cień lasu który cały czas rośnie i zimą może przykryć większość domu.Czy jest jakieś rozsądne wyjście z ustawieniem domu w tym przypadku?

    1. Dzień dobry, ciężko mi będzie cokolwiek konkretnego odpowiedzieć bez znajomości ukształtowania terenu, miejsca wjazdu na działkę, mapy itp. Mogę jedynie odpowiedzieć że starałbym się usytuować dom w taki sposób, żeby część dzienna była otwarta na zachód (oświetlenie) i północ (widok), dobrze byłoby również zyskać trochę słońca południowego. Może należałoby wybudować dom wzdłuż osi północ-południe, w którym cała część zachodnia będzie pełniła funkcję dzienną: kuchnia od północy z dużymi oknami otwierającymi widok na rzekę, następnie jadalnia z wyjściem na taras w kierunku zachodnim i salon doświetlony od strony południowej? Całość byłaby jedną otwartą przestrzenią tak aby z każdego miejsca widoczny był widok na rzekę.

  13. Pozdrawiam panie szymonie. Grzegorz pietrzak.projekt budynku gospodarczego w lapinie kartuskim.moze jeszcze pan pamieta.budowa jeszcze nie ruszyla. Jezeli chodzi o usytuowanie domu wzgledem kierunkOw swiata to czesto jest to sprawa indywidualna. No i niekiedy zmieniamy z czasem preferencje, w zwiazku ze zmianami ktore czesto jest trudno przewidziec. Np zdrowie, Co sobie zyczylaby najblizsza osoba z ktora obecnie mieszkamy, wzgledy klimatyczne, aktualni sasiedzi itp. Idealem moze by byl taki mechanizm jak w wiatraku. Przestawiamy caly dom wzgledem wiatru, oswietlenia wg Naszych potrzeb i juz. Pozdrawiam jeszcze raz!!!

    1. Dzień dobry Panie Grzegorzu!
      Oczywiście że pamiętam!
      Co do budynku-wiatraka – ciekawa idea, może należałoby zaprojektować taki dom na próbę. 🙂
      Również pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.