Jak zaprojektować dom dobrze doświetlony?

Jednym z podstawowych zadań przy projektowaniu domu jest spełnienie wymogu dużej ilości światła wewnątrz. Często dla klientów podstawową potrzebą jest aby dom był pełny słońca. W kilku punktach spróbuję w skrócie opisać jakich zasad należałoby się trzymać aby dom miał dużą ilość światła.

Podczas planowania budowy domu często jedną z podstawowych potrzeb jest zapewnienie dużej ilości światła słonecznego. Mieszkając w niewielkich mieszkaniach z małymi oknami tęsknimy za dużą ilością przestrzeni i jasnymi pomieszczeniami. Zastanówmy się w jaki sposób zapewnić sobie dużą ilość słońca w naszym domu.

Działka budowlana a nasłonecznienie

Już na etapie wyboru działki budowlanej możemy zwiększyć szanse na dużą ilość światła w domu który na tej działce powstanie. Kupując działkę zwróćmy uwagę na:

• czy wjazd na działkę z drogi publicznej znajduje się od strony północnej, czy południowej?
• w którym miejscu będzie stał dom? gdzie będzie wejście do domu? gdzie będzie ogród?
• czy działka nie jest przesłonięta przez wyższe budynki, zwłaszcza od strony południowej i południowo zachodniej?

Optymalna działka powinna mieć kształt prostokąta, z wjazdem na teren od strony północnej. Schematycznie taka działka powinna wyglądać jak na szkicu:

Dzięki temu od strony południowej, a więc od strony słońca, można zaprojektować ogród i miejsca rekreacyjne a okna z pomieszczeń mieszkalnych mogą być zaprojektowane w kierunku słońca i ogrodu.

Dom otwarty na stronę południową

Projektując dom, lub wybierając dom z katalogu, staramy się aby dom był „otwarty” na stronę południową. Co to oznacza?

• od strony północnej możemy ograniczyć liczbę okien,
• starajmy się rozmieszczać okna w kierunku południowym, południowo-wschodnim i południowo-zachodnim,
• kształtujmy bryłę domu w taki sposób, aby jak największa powierzchnia ścian oraz okien była skierowana do słońca, natomiast od strony zacienionej ograniczajmy powierzchnię ścian

Schemat domu otwartego na południe przedstawia szkic:

Rozmieszczenie pomieszczeń a nasłonecznienie

Kolejnym krokiem w kierunku domu z dużą ilością światła jest umiejętne rozmieszczenie pomieszczeń:

• wyobraźmy sobie drogę słońca wokół naszego domu, rano od strony wschodniej, w południe od strony południowej, wieczorem od strony zachodniej,
• odtwórzmy tę ścieżkę rozmieszczając pomieszczenia w których przebywamy w zależności od pory dnia, na przykład: rano – wschód – sypialnia, południe – gabinet, południe i wieczór – południowy-zachód – salon, wieczór – zachód – biblioteka,
• kuchnia i jadalnia powinny znaleźć się od strony północnej, północno-wschodniej lub północno-zachodniej, aby uniknąć nagrzewania pomieszczeń w których znajduje się żywność

Schematycznie można to przedstawić w taki sposób:

Oczywiście jest to tylko jedna z możliwości. Każdy człowiek jest inny, ma inne potrzeby i inny sposób życia. Na przykład aby słońce zaglądało nam wieczorem w okna sypialni musimy ją usytuować od strony zachodniej. Przykładów można mnożyć w nieskończoność.

Okna z dwóch stron pomieszczenia

O oknach z dwóch stron pisze między innymi Christopher Alexander w książce „Język wzorców”. Jest to wbrew pozorom bardzo istotne i ma ogromny wpływ na człowieka. Pomieszczenia które mają okno tylko z jednej strony powodują, że powstają duże kontrasty między przestrzenią oświetloną a nieoświetloną. Kontrast pomiędzy jasnym oknem a ciemną ścianą w której to okno się znajduje jest bardzo duży, a przestrzeń przy oknie jest znacznie jaśniejsza od zacienionej powierzchni z dala od okna.

Oświetlenie z dwóch stron powoduje, że światło jest rozproszone a kontrasty nie są aż tak duże. Ponadto znacznie mniejsza powierzchnia pomieszczenia jest niedoświetlona. Jest to bardziej naturalne oświetlenie, a człowiek czuje się w takim pomieszczeniu lepiej.

Warto przeprowadzić na sobie samym eksperyment i przywołać w pamięci pomieszczenia w których czuliśmy się dobrze i w których przebywaliśmy z chęcią, oraz te w których odczuwaliśmy dyskomfort. Czy te „pozytywne” pomieszczenia były doświetlone z dwóch stron lub więcej?

Miejsce przy oknie

Kolejny wzorzec o którym wspomina Christopher Alexander. Warto w ramach swojego domu zaprojektować lub urządzić „miejsce przy oknie”. Funkcja tego miejsca może być dowolna w zależności od upodobań mieszkańców. Możemy tam jeść, czytać, spać, grać na komputerze, słuchać muzyki lub po prostu wyglądać przez okno. Ważne, żeby zbliżyć się do okna. Może to być wykusz, kąt z dwoma oknami, itd. Kącik z oknem dobrze obrazuje fotografia jednego z pomieszczeń domu nad wodospadem Franka Lloyda Wrighta o którym pisałem wcześniej:

(c) 2003 Lee Sandstead

Płynne przejście z wnętrza na zewnątrz

Aby bardziej doświetlić wnętrze oraz wpuścić dużą ilość zieleni i krajobrazu do wnętrza można postarać się zatrzeć granicę między wnętrzem a zewnętrzem. Efekt wejścia krajobrazu do domu można zyskać dzięki na przykład:

• zastosowaniu dużych przeszkleń, bez podziałów i bez progów,
• zastosowaniu takiego samego materiału na zewnątrz i wewnątrz pomieszczenia, np. kostka kamienna która znajduje się na tarasie może znaleźć się również na części posadzki salonu,
• wykonaniu ogrodu zimowego, który otwarty będzie na ogród….
• i tym podobne, pomysłów może być nieskończenie wiele.

Miejsce słońca

Miejsce słońca to przestrzeń na zewnątrz domu, w którym możemy powygrzewać się w promieniach słońca. Może być to taras, trawnik, ogród itd. Istotą tego miejsca jest żeby było od strony południowej lub południowo-zachodniej. Taras, który otoczony jest np ścianą domu oraz pergolą, gdzie możemy się poopalać, będzie naszym miejscem słońca.

Elementy zacieniające

Nie można też przesadzić z nasłonecznieniem. Przy projektowaniu pamiętajmy też, że nasz dom może się zbytnio nagrzewać latem. Warto więc zrobić analizę nasłonecznienia oraz zaprojektować np. żaluzje, które przesłonią słońce gdy będzie go zbyt wiele. W ramach jednego z projektów wykonałem taką analizę dla projektowanego zadaszenia tarasu.

Analiza wykazała, że zimą projektowane elementy przepuszczały promienie słońca do wnętrza domu, a latem zacieniały pokoje oraz część tarasu.

Podsumowanie

Oczywiście, w rzeczywistości spełnienie wszystkich powyższych wskazówek może być niewykonalne. Jednak kierując się powyższymi poradami i zachowując zdrowy rozsądek możemy dojść do rozwiązania, którego efektem będzie dobrze doświetlony dom, w którym będziemy przebywać z przyjemnością.